บ.ก.ขอเล่า — รถด่วนขบวนปรัชญา

เรื่อง ณัฏฐพรรณ เรืองศิรินุสรณ์
บรรณาธิการเล่ม รถด่วนขบวนปรัชญา

จงตอบคำถามต่อไปนี้ ปรัชญากับ ‘ชีวิตที่ดี’ เกี่ยวข้องกันอย่างไร (10 คะแนน)

ฉันตั้งโจทย์นี้ให้ตัวเองเมื่อกำลังจะอ่านต้นฉบับ ‘รถด่วนขบวนปรัชญา’ ฉันเตรียมคำตอบในใจ เรื่องคิดเรื่องแถน่ะของถนัด แต่ขึ้นชื่อว่าปรัชญาย่อมไม่ง่าย ฉันพยายามขุดศัพท์แสงและทฤษฎีขึ้นมาในหัว มันน่าจะเกี่ยวกับการดำรงอยู่ ตัวตน ศีลธรรม อัตถิภาวนิยม ประโยชน์นิยม … สารพัดจะนิยมทั้งหลาย ถึงอย่างไรปรัชญาก็คือปรัชญา ภายใต้เปลือกนอกเคลือบน้ำตาลดูเป็นมิตรต้องสอดไส้เมล็ดความคิดขมปร่าแน่นอน

432 หน้าผ่านไป ฉันอิ่มเอมหัวใจ สำรวจรสชาติในปาก ไม่ยักขมแฮะ แต่ก็ไม่ได้หวานแสบคอ เป็นรสกลมกล่อมซับซ้อนหลากมิติ หากจะเจือขมมันก็อมหวานอย่างคาราเมลไหม้ที่ฉันชอบ

คล้ายรสชาติของชีวิตแบบที่อยากลิ้มลอง

หนังสือเล่มนี้แตกต่างจากภาพจำปรัชญาที่ฉันเคยเรียนหรืออ่านมา จริงอยู่ที่ยังมีศัพท์ปรัชญาโผล่มาอยู่บ้าง แต่มันไม่ได้ไกลตัว ซับซ้อน ไม่ต้องปีนบันไดตีลังกาตีความสามตลบ ทุกอิริยาบถในเล่มคือกริยาที่ฉันทำทุกวันอย่างการตื่น เดิน ฟัง สังเกต หรือกริยาที่ไม่ได้ทำทุกวันแต่สักวันคงต้องทำอย่างการแก่และการตาย

ที่ชวนให้ประหลาดใจคือ แทนที่จะเฝ้าค้นหาความหมายของชีวิต ปรัชญาในเล่มนี้กลับมุ่งค้นหาวิธีใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย แทนที่จะตั้งคำถามว่า ‘ทำไม’ กลับจดจ่อกับคำถามว่า ‘อย่างไร’

หรืออาจเป็นฉันเองที่มองไม่เห็นแก่นแท้ของปรัชญา เอริก ไวเนอร์ ผู้เขียนเล่มนี้กล่าวไว้ว่า หากเราย้อนกลับไปยังร้านหนังสือแห่งยุคเอเธนส์ หนังสือปรัชญากับหนังสือหมวดพัฒนาตัวเองน่าจะเป็นอย่างเดียวกัน เพราะ “ปรัชญาเคยเป็นเรื่องของการเปลี่ยนแปลงตัวเอง ปรัชญาเคยเป็นสิ่งที่ปฏิบัติได้จริง เป็นการบำบัดรักษา เป็นหยูกยาของจิตวิญญาณ”

หมายความว่าปรัชญาเคยเป็นไลฟ์โค้ชอย่างนั้นหรือ?

ก็ไม่ใช่อีก ไลฟ์โค้ชมักบอกเราว่าต้องทำแบบนั้นจึงจะประสบความสำเร็จ ทำแบบนี้จึงจะได้ชีวิตที่ปรารถนา แต่ตลอดเส้นทางที่ฉันโดยสาร ‘รถด่วนขบวนปรัชญา’ ขบวนนี้ ฉันไม่ได้คำตอบตายตัวว่าควรทำอย่างไร แต่ฉันได้แว่นตาใหม่ในการมองโลก ได้หูฟังสำหรับสดับเสียงผ่านหูให้เข้าถึงหัวใจ ได้กระจกไว้ส่องสะท้อนใบหน้าที่มีริ้วรอยเพิ่มตามกาลเวลา ได้รองเท้าไว้ค้นหาวิธีสำรวจความเป็นไปได้ไม่รู้จบ และได้หัวใจที่พร้อมซึมซับประสบการณ์และรื่นรมย์กับรสชาติของชีวิต

พูดง่ายๆ คือ ปรัชญาไม่ใช่ life coach แต่เป็น life kit เป็นเครื่องมือช่วยให้เราใช้ชีวิตได้อย่าง ‘ดี’ และ ‘มีความหมาย’ ในแบบของเราเอง ซึ่งล้วนไม่เหมือนใครและไม่มีใครเหมือน

ฉันลงจากรถไฟด้วยความอิ่มเอม เส้นทางข้างหน้าจะเป็นอย่างไรไม่อาจรู้ แต่ด้วยกล่องเครื่องมือปรัชญาชีวิตที่เก็บเกี่ยวจากรถด่วนขบวนนี้ ฉันว่าการเดินทางเที่ยวต่อไปน่าจะสนุกดี

รถด่วนขบวนปรัชญา: เดินทางค้นหาบทเรียนชีวิต กับโสเครตีสและผองเพื่อน
The Socrates Express: In Search of Life Lessons from Dead Philosophers
Eric Weiner เขียน
ณัฐกานต์ อมาตยกุล แปล
432 หน้า